DETOKS 24H: 603 280 728 TERAPIA 24H: 605 280 728
Uzależnienia krzyżowe – na czym polegają i jak je leczyć?

Uzależnienia krzyżowe – na czym polegają i jak je leczyć?

Uzależnienie to skomplikowana choroba, która wymaga złożonego i długotrwałego leczenia. Bardzo przykrym następstwem utraty kontroli nad sięganiem po używkę jest zespół odstawienny (abstynencyjny). W jego trakcie organizm cierpi, gdy nie dostaje substancji, do której tak bardzo się przyzwyczaił.

Wówczas chory może próbować ratować się inną substancją. Po jej przyjęciu czuje ulgę i nie widzi problemu, żeby wspomóc się nią po raz kolejny. Problem w tym, że i od niej może się uzależnić.

Uzależnienie mieszane a krzyżowe – na czym polega różnica?

Istnieje cały szereg substancji uzależniających. Popularną i legalną jest nikotyna, tolerowana przez znaczną część społeczeństwa. Kolejny przykład to alkohol, również dostępny legalnie w sklepach, pubach i restauracjach, a podczas niektórych okazji wręcz obowiązkowy, gdy trzeba uczcić ważne wydarzenie, sukces, albo zatopić smutek po porażce.

Dużo mniej popularne, a jednak obecne w otoczeniu wielu z nas, są narkotyki: od opioidów po środki halucynogenne. Wreszcie, grupa bardzo niedoceniana – leki, szczególnie o działaniu uspokajającym i nasennym lub przeciwnie, pobudzającym.

U pewnej grupy osób, które tracą kontrolę nad używaniem którejś z wymienionych wyżej substancji, rozwija się uzależnienie, czyli wydaje im się, że nie są w stanie funkcjonować bez jej przyjęcia. Czasami tych substancji jest więcej, a uzależniony naprzemiennie sięga na przykład po narkotyki z rożnych grup albo narkotyki i alkohol, co powoduje u niego zaburzenia psychiczne i zmiany zachowania. Ten rodzaj nałogu określany jest jako uzależnienie mieszane, dawniej: politoksykomania.(1)

Mechanizm uzależnienia krzyżowego jest jednak inny. Mamy z nim do czynienia wówczas, gdy uzależniony, chcąc złagodzić objawy zespołu odstawienia jednej substancji, sięga po inną, która mu w tym pomaga. W ten sposób podtrzymuje stan fizycznego uzależnienia.

Przykładem może być osoba, która szuka sposobów jak wyjść z alkoholizmu i korzysta z dostępnych na receptę benzodiazepin, łagodzących objawy zespołu odstawiennego. Z czasem jednak traci kontrolę nad przyjmowaniem leków i wpada w kolejny nałóg.

Innym przykładem może być osoba, która chcąc wyleczyć się z uzależnienia od heroiny, sięga po morfinę, która wprawdzie niweluje objawy odstawienia heroiny, ale może uzależnić równie ciężko.(1,2)

Jak częste są uzależnienia krzyżowe?

Trudno jest znaleźć konkretne statystyki na ten temat. Jedno z badań, przeprowadzonych wśród dużej grupy uzależnionych, wykazało, że 13% osób po zaprzestaniu używania substancji, która wywołała u nich „pierwotny” nałóg, wpadła w inne uzależnienie.(2)

Co istotne, ryzyko rozwoju nowego uzależnienia jest większe u tych pacjentów, u których terapia odwykowa jest dopiero w początkowym stadium. Według niektórych ekspertów nawet do 25% wychodzących z jednego nałogu może nadużywać innych substancji.(3)

Jak wygląda leczenie uzależnień krzyżowych?

Pojęcie „uzależnienie krzyżowe” jest stosowane do opisywania mechanizmów, które spowodowały nadużywanie substancji przez osobę wcześniej uzależnioną od innej. Terapia uzależnień przebiega natomiast według podobnego o schematu, jak w przypadku innych nałogów. Obejmuje więc detoksykację organizmu, czyli oczyszczenie go ze skumulowanych toksyn, a następnie kompleksową terapię.

Czy można zapobiec rozwojowi uzależnienia krzyżowego?

Tak, to możliwe. Bardzo powszechna jest opinia, że osoba uzależniona jest bardziej podatna na inne nałogi. Dlatego ważna jest szczególna ostrożność w kwestii sięgania przez nałogowców po substancje o potencjale uzależniającym, nawet jeśli są legalne i przepisane przez lekarza. Jeśli u Ciebie lub bliskiej Ci osoby występuje aktywne lub bierne uzależnienie, lekarz zawsze powinien o nim wiedzieć. Z dwóch podstawowych powodów.

Po pierwsze, jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki i jednocześnie sięgasz po substancje psychoaktywne, istnieje ryzyko niebezpiecznych interakcji. Przykładowo, uzależnienie od alkoholu grozi interakcjami z lekami, stosowanymi w leczeniu często występujących chorób.

Przykładami takich leków są antybiotyki, środki przeciwhistaminowe, psychotropowe, kardiologiczne. Przyjmowanie ich równolegle z alkoholem grozi poważnymi uszkodzeniami narządów wewnętrznych.(1)

Po drugie, pojawia się ryzyko rozwoju kolejnego uzależnienia, na przykład od:

  • stymulantów,
  • leków nasennych i uspokajających,
  • narkotycznych leków przeciwbólowych.(3)

Czasami środki nasenne i uspokajające są zaordynowane przez lekarza w celu terapii innego uzależnienia – wówczas tym bardziej należy ściśle przestrzegać dawki oraz czasu przyjmowania leku.

W celu profilaktyki uzależnienia krzyżowego osoba, która ma za sobą doświadczenie z nałogiem, powinna także unikać wszelkich środków, które wpływają na psychikę, np. podnoszą nastrój i poprawiają samopoczucie. Wiele z nich ma potencjał uzależniający.

Uzależnienie – co robić?

Wychodzenie z uzależnienia to długi proces, w trakcie którego na rekonwalescenta mogą czyhać różne pułapki i pokusy. Rozwiązaniem może być całodobowy ośrodek terapii uzależnień, który zapewni choremu intensywny program leczenia.

Zaletą tego rozwiązanie jest przyjmowanie środków farmakologicznych pod ścisłą kontrolą lekarza oraz udział w terapii indywidualnej i grupowej, które uczą, jak radzić sobie z pokusami związanymi z przyjmowaniem substancji oraz jak podnieść swój nastrój i pewność siebie bez uciekania się do ryzykownych zachowań.

W klinice AKME pracują doświadczeni specjaliści, którzy pomagają pacjentom zwalczyć uzależnienie od alkoholu, narkotyków, leków i dopalaczy. To całodobowy ośrodek leczenia uzależnień, w którym można bezpiecznie i łagodnie przeprowadzić detoks, będący wstępem do dalszej terapii. Klinika oferuje także spotkania terapeutyczne dla osób uzależnionych biernie, które chcą podtrzymać pozytywne efekty leczenia.

Bibliografia:

  1. Kasprzak J. Uzależnienie krzyżowe. https://psychiatria.mp.pl/uzaleznienia/75634,uzaleznienie-krzyzowe Data dostępu: 10.10.2018
  2. Exploring Cross Addiction. https://americanaddictioncenters.org/rehab-guide/cross-addiction/ Data dostępu: 10.10.2018
  3. What Is Cross Addiction? https://www.recoveryfirst.org/drug-abuse/what-is-cross-addiction/ Data dostępu: 10.10.2018
Zamknij