DETOKS 24H: 603 280 728 TERAPIA 24H: 605 280 728
Lekomania – czynniki ryzyka, objawy, sposoby terapii

Lekomania – czynniki ryzyka, objawy, sposoby terapii

Pod pojęciem “lekomania” kryje się niekontrolowane i niepohamowane nadużywanie leków(1). U osób uzależnionych środki, które teoretycznie mają pomóc w łagodzeniu problemów, same stają się źródłem kolejnych. 

Choć uzależnienie od leków nie jest tak popularnym tematem, jak alkoholizm, narkomania czy nikotynizm, problem lekomanii w Polsce jest znaczący, a nasz kraj znajduje się w czołówce państw świata pod względem ilości spożywanych leków(1). Warto więc bliżej przyjrzeć się temu tematowi.

Lekomania – przyczyny i czynniki ryzyka

Postępy w dziedzinie medycyny pozwalają ratować życie i zdrowie. Leki są dobrodziejstwem współczesnych czasów i pomagają wrócić do normalnego funkcjonowania pomimo różnych dolegliwości. Czasami jednak zapominamy, że przyjmowanie leków może wiązać się ze skutkami ubocznymi, dlatego trzeba przestrzegać zasad związanych z dawkowaniem i czasem trwania terapii. Jeżeli pacjent nie stosuje się do tych reguł i traci panowanie nad przyjmowaniem leków, wówczas skutkiem może być lekomania.

Czynniki ryzyka, które jej sprzyjają, mogą być różne. Osoby, które borykają się z innymi nałogami, jak alkoholizm lub narkomania, mogą być bardziej podatne na uzależnienie od leków. Ważnym czynnikiem sprzyjającym utracie kontroli nad sięganiem po leki jest problem zdrowotny, który stał się powodem ich przyjmowania, na przykład bezsenność albo zaburzenia lękowe.

Wiele leków o potencjale uzależniającym leczy bowiem objaw, ale nie jego przyczynę. Dlatego po jego odstawieniu problem wraca i pacjent ponownie “ratuje się” sięgnięciem po dany środek(2).

To dalej nie wszystko. Niektóre leki uzależniające wywołują ukojenie lub błogostan. Dlatego czynnikiem ryzyka nałogu są problemy psychologiczne, jak przewlekły stres i depresja, które skłaniają do poszukiwania odskoczni od problemów i negatywnych myśli. Z drugiej strony pułapką może okazać się rozrywkowa natura, związana z chęcią wypróbowania substancji, które zapewniają interesujące doznania(3).

Lekozależność – jakie leki najczęściej powodują uzależnienie?

Ze względu na groźne skutki lekomanii, leki o stwierdzonym potencjale uzależniającym są dostępne na receptę. W grupie tej znajdują się między innymi:

Nadużywanie czy nałóg? Objawy uzależnienia od leków

Są osoby, które regularnie zaopatrują się w leki na zapas i sięgają po nie z najróżniejszych przyczyn. Problem z nadużywaniem dotyczy leków przeciwbólowych, przeciwgorączkowych, przeciwzapalnych, zwalczających kaszel, przeczyszczających, uspokajających, nasennych. Przedawkowanie tego typu środków może skończyć się zawrotami głowy, bólami brzucha albo osłabieniem, a w cięższych przypadkach zdarzają się poważne zatrucia.

Czy jednak nadużywanie leków to już nałóg, czy tylko “łagodna” lekomania?

Objawy uzależnienia, które jest przewlekłą chorobą ośrodkowego układu nerwowego, czasami są trudne do wychwycenia. Kryteriami, które je charakteryzują, są głównie wewnętrzny przymus sięgania po lek oraz głód narkotykowy. Chory coraz lepiej toleruje daną substancję i może potrzebować wyższych lub częstszych dawek, stopniowo tracąc kontrolę nad swoim nawykiem.

Ważnym kryterium jest też świadomość, że lek może szkodzić, lecz ta wiedza nie powstrzymuje przed przyjęciem kolejnej i kolejnej dawki(1).

Jak rozpoznać uzależnienie od leków u bliskiej osoby?

Uzależnienie od tabletek przeciwbólowych, nasennych czy uspokajających bywa trudne do wykrycia. Alkohol można wyczuć, narkotyki silnie wpływają na zachowanie, a ich przyjęcie można rozpoznać np. po zwężonych lub rozszerzonych źrenicach.

Naocznymi dowodami są też butelki, puszki, woreczki, fifki, pozostałości proszku. Z lekami jest trochę inaczej, bo przecież zostały wydane na receptę w celach terapeutycznych i nie trzeba ich ukrywać.

Jeżeli jednak obawiasz się, że bliska ci osoba podejrzanie często przyjmuje jakiś lek i jest zdeterminowana, żeby zdobyć kolejne opakowania, możesz dyskretnie przyjrzeć się receptom (ile ich jest, czy różni się nazwisko lekarza, który je wydał), a także obserwować zmiany zachowania (zaniedbywanie obowiązków i utrata zainteresowania dawnymi przyjemnościami) oraz objawy głodu (nerwowość, napady złości, zaburzenia snu).

Typowe dla osób uzależnionych jest także łamanie deklaracji, że już nie sięgną po szkodliwą substancję, ale jednak dalej to robią(1,3,4).

Lekomania – skutki

Lekomania to taki sam nałóg jak każdy inny. Chory nie potrafi funkcjonować bez swojego remedium. Uzależnienie może popychać do ryzykownych zachowań, związanych z potrzebą zdobycia narkotyku. Lekarz, który do tej pory przepisywał lek, może odmówić dalszego wystawiania recept, dlatego uzależniony zgłasza się do innego specjalisty, a potem kolejnego, czasami zaopatruje się w leki na czarnym rynku.

W zależności od rodzaju przyjmowanego leku może on przynieść różnego rodzaju szkody dla zdrowia psychicznego i fizycznego(5).

Leczenie uzależnień lekowych

Zgubne skutki lekomanii to ważny powód do rozpoczęcia terapii. Jednak czy leczenie lekomanii można przeprowadzić w warunkach domowych? Znaczenie ma tutaj rodzaj leku i stan osoby uzależnionej (jej sprawność poznawcza).

Bezpieczniejszym i bardziej efektywnym sposobem terapii jest jednak leczenie w ośrodkach stacjonarnych(6). Ryzykowny jest już sam detoks, który powinien być poprzedzony badaniem i odpowiednim dobraniem dawki środków ułatwiających detoksykację.

Ponadto chory powinien mieć zapewniony całodobowy nadzór personelu medycznego, który zadba o jego komfort i dobrą kondycję. Kolejnym etapem jest indywidualnie dopasowana terapia. Podczas pobytu w ośrodku chory ma szansę na regularne spotkania z terapeutą, pracę w grupie i zajęcia edukacyjne.

W całodobowej klinice AKME osoby uzależnione od leków mogą małymi krokami wracać do zdrowia i pełni sił. Ośrodek zatrudnia lekarzy i wykwalifikowanych terapeutów, którzy dobrze znają sposoby leczenia lekomanii i pomagają przezwyciężyć walkę z nałogiem na szczeblu fizycznym i psychicznym. Po zakończeniu terapii podopieczni są gotowi na powrót do normalnego funkcjonowania.

Biliografia:
  1. Filip M. Ciemna strona lekomanii. http://www.aptekarzpolski.pl/2015/01/ciemna-strona-lekomanii/ Data dostępu: 26.09.2018
  2. Habrat B. Nadużywanie i uzależnienie od leków uspokajających i nasennych. https://psychiatria.mp.pl/uzaleznienia/69688,naduzywanie-i-uzaleznienie-od-lekow-uspokajajacych-i-nasennych Data dostępu: 26.09.2018
  3. Habrat B. Uzależnienie opioidowe. https://psychiatria.mp.pl/uzaleznienia/91662,uzaleznienie-opioidowe Data dostępu: 26.09.2018
  4. Prescription Drug Abuse. https://www.webmd.com/mental-health/addiction/abuse-of-prescription-drugs#1 Data dostępu: 26.09.2018
  5. Jędrzejko K., Woszczyk W. Lekomania – przyczyny i konsekwencje. Biuletyn Informacyjny. Problemy Narkomanii 2007(1): 6-19
  6. Jarema M.: Psychiatria. Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 2016, s. 276
Zamknij